СУЧАСНІ ПРОБЛЕМИ НАВЧАННЯ МАЙБУТНІХ ФАХІВЦІВ БУДІВЕЛЬНОЇ ГАЛУЗІ УКРАЇНИ ЕНЕРГОЕФЕКТИВНИМ ТЕХНОЛОГІЯМ
Анотація
Актуальність. Повоєнна відбудова України та глобальний перехід до зеленої економіки зумовлюють потребу впровадження енергоефективних технологій у будівельній галузі. Автор зазначає, що проблема підготовки кадрів має системний характер, оскільки професійна освіта часто фрагментарно охоплює компетентності з енергоефективності, що ускладнює інтеграцію інформаційних технологій. У цьому контексті зростає нагальна потреба у формуванні цілісного підходу до підготовки кадрів і впровадження сучасних енергоефективних технологій у всіх ланках будівельної діяльності.
Мета: виявити й охарактеризувати сучасні проблеми навчання майбутніх фахівців вітчизняної будівельної галузі енергоефективним технологіям.
Методи: теоретичні (систематичний огляд літератури, контент-аналіз, класифікація бар’єрів); емпіричні (аналіз звітів міжнародних організацій, порівняльний аналіз українських і європейських практик); аналітичні (узагальнення результатів, інтерпретація взаємозв’язків).
Результати: виокремлено вісім взаємопов’язаних бар’єрів: відсутність єдиної системи навчання, потреба в міждисциплінарному підході, нестача практичних умінь, фінансові обмеження, недостатня підтримка керівництва, труднощі адаптації матеріалів, професійна інерція та надмірна зарегламентованість процедур.
Висновки: виявлені чинники зумовлюють низький рівень впровадження інформаційних технологій у будівництві (Building Information Modeling, BIM) і технології перехресно-ламінованого брусу (Cross-Laminated Timber, CLT), що спричиняє потенційні втрати енергоефективності до 30 %. Рекомендовано подальше вдосконалення національної рамки стандартів, повне масштабування дуальної освіти та активізація партнерства з ЄС.
Ключові слова
енергоефективність, будівельна галузь, професійне навчання, бар’єри впровадження, компетентності.
Біографія автора
Віталій Свиридюк
Доктор філософії, науковий співробітник відділу змісту та технологій професійної освіти Інституту професійної освіти НАПН України, https://orcid.org/0000-0001-8909-5680, e-mail: Vetal-79@i.ua
Посилання
- Andriushchenko, K. (2019). Energy efficiency of enterprises as a key factor in the development of the country's economy. Scientific Journal of Polonia University, 33(2), 36-49. https://doi.org/10.23856/3304
- Andrusiv, U., Popadynets, N., Zelinska, H., Krasnorutskyy, O., Yakubiv, V., Maksymiv, Y., Hryhoruk, I., Shchur, R., & Lapchyk, Y. (2023). Efficiency of use of fuel and energy resources of Ukraine: Assessment, simulation and forecasting. Polityka Energetyczna – Energy Policy Journal, 26(4), 63-80. https://doi.org/10.33223/epj/169743
- Deineko, L. V., & Tsyplitsyna, O. O. (2019). Opportunities and barriers of the Ukrainian industry transition to the circular economy. Environmental Economics, 10(1), 79-92. https://doi.org/10.21511/ee.10(1).2019.06
- European Commission. (2024, May 8). Energy Performance of Buildings Directive (EPBD). https://energy.ec.europa.eu/topics/energy-efficiency/energy-performance-buildings/energy-performance-buildings-directive_en
- European Training Foundation. (2025, March 15). Ukraine's Energy Innovative Hubs. https://www.etf.europa.eu/en/news-and-events/news/ukraines-energy-innovative-hubs
- Global Alliance for Buildings and Construction. (2024). Global status report for buildings and construction 2024-2025. United Nations Environment Programme. https://globalabc.org/global-status-report
- Hochman, G., & Timilsina, G. R. (2017). Energy efficiency barriers in commercial and industrial firms in Ukraine: An empirical analysis. Energy Economics, 63, 106-115. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2017.01.013
- International Energy Agency. (2024). Energy efficiency 2024: Analysis and key findings. https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2024
- International Energy Agency. (2025). Energy efficiency policy toolkit 2025: Buildings. https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-policy-toolkit-2025/buildings
- Kharlamova, G., Nate, S., & Chernyak, O. (2016). Renewable energy and security for Ukraine: Challenge or smart way? Journal of International Studies, 9(1), 88-115. https://doi.org/10.14254/2071-8330.2016/9-1/7
- Kholod, N., & Evans, M. (2018). Improving Ukraine’s energy security: The role of energy efficiency. Pacific Northwest National Laboratory. https://www.osti.gov/servlets/purl/1566786
- Kuzior, A., Lyulyov, O., Pimonenko, T., & Kwilinski, A. (2021). Green energy in Ukraine: State, public demands, and trends. Energies, 14(22), 7745. https://doi.org/10.3390/en14227745
- Kryvomaz, T., Chmielewska, J., & Kanashchuk, T. (2020). The prospects of green building developing in Ukraine on example of Poland. Environmental Safety and Natural Resources, 36(4), 20-31. https://doi.org/10.32347/2411-4049.2020.4.20-31
- Mosannenzadeh, F., Di Nucci, M. R., & Vettorato, D. (2017). Identifying and prioritizing barriers to implementation of smart energy city projects in Europe: An empirical approach. Energy Policy, 105, 191-201. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2017.02.007
- Carlander, J., & Thollander, P. (2022). Barriers to implementation of energy-efficient technologies in building construction projects – results from a Swedish case study. Resources Environment and Sustainability, 11(100097), 100097. https://doi.org/10.1016/j.resenv.2022.100097
- Paeradigms. (2025). Skills for the green transformation: Toolkit. https://www.paeradigms.org/projects/skills-for-the-green-transformation
- Pashchenko, T. (2025). Energy-efficient reconstruction of Ukraine: Ecologically-oriented training of construction industry specialists. Professional Pedagogics, 1(28), 96-104. https://jrnls.ivet.edu.ua/index.php/1/en/article/view/966
- Trianni, A., Cagno, E., Thollander, P., & Backlund, S. (2013). Barriers to industrial energy efficiency in foundries: A European comparison. Journal of Cleaner Production, 40, 161-176. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2012.09.040
- Radkevych, V., Kruchek, V., Pryhodii, M., & Voronina-Pryhodii, D. (2024). Standards in vocational teacher education in Ukraine: Problems and fields of tension. In T. Deissinger & O. Melnyk (Eds.), Partnership-based governance and standardization of vocational teacher education in Ukraine (pp. 261–292). Wbv Media.
- Ryghaug, M., & Sørensen, K. H. (2009). How energy efficiency fails in the building industry. Energy Policy, 37(3), 984-991. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2008.11.001
- United Nations Development Programme Ukraine. (2023). Removing barriers to increase investment in energy efficiency in public buildings in Ukraine through the ESCO modality. https://www.undp.org/ukraine/projects/removing-barriers-increase-investment-energy-efficiency-public-buildings-ukraine-through-esco-modality-small-and-medium-sized
- Janasz, K., Wiśniewska, J., & Marks-Bielska, R. (2022). Modelling the energy sector in Ukraine with RES development scenarios. European Research Studies Journal, 25(4), 283-307. https://doi.org/10.35808/ersj/3082